ढुंगामुनि लुकेको १ अर्ब टनसम्म बरफ, उटाहका पहाडमा वैज्ञानिकहरूको नयाँ खोज

 उटाह, अमेरिका | अमेरिकाको उटाह राज्यका पहाडी क्षेत्रमा बाहिरबाट हेर्दा सामान्य ढुंगा र माटोले ढाकिएको देखिने भूभागभित्र ठूलो मात्रामा बरफ लुकेको हुन सक्ने वैज्ञानिकहरूले बताएका छन्। नयाँ अध्ययनअनुसार उटाहका सयौँ रक ग्लेसियरमा जम्मा करिब ०.९९ गिगाटन अर्थात् ९९ करोड टन पानी बराबरको बरफ हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। 
यो अध्ययन उटाह विश्वविद्यालयका भू–वैज्ञानिकहरूले गरेका हुन्। उनीहरूले उटाहको माउन्ट टिम्पानोगोस क्षेत्रमा रहेको रक ग्लेसियरलाई विशेष रूपमा अध्ययन गरेका थिए। सामान्य हिमनदीजस्तो सेतो बरफले ढाकिएको देखिने नभई रक ग्लेसियरमा बरफको ठूलो हिस्सा ढुंगा, माटो र अन्य अवशेषले ढाकिएको हुन्छ। त्यसैले सतहबाट हेर्दा त्यहाँ कति बरफ छ भन्ने अनुमान गर्न कठिन हुन्छ। 
गुरुत्वाकर्षण मापनबाट पत्ता लगाइयो भूमिगत बरफ
अनुसन्धानकर्ताहरूले माउन्ट टिम्पानोगोसको रक ग्लेसियरमा २३२ स्थानमा गुरुत्वाकर्षण मापन गरेका थिए। चट्टान र बरफको घनत्व फरक हुने भएकाले गुरुत्वाकर्षणमा देखिने सूक्ष्म परिवर्तनबाट जमिनमुनि रहेको बरफको संरचना र मोटाइ अनुमान गर्न सकिन्छ। त्यसपछि वैज्ञानिकहरूले ३–डी Bayesian modelling प्रयोग गरेर बरफको भूमिगत संरचना तयार गरेका थिए।
अध्ययनअनुसार टिम्पानोगोस रक ग्लेसियरमा मात्रै करिब १५ लाख घनमिटर बरफ रहेको अनुमान गरिएको छ। यो करिब ६०० ओलम्पिक आकारका स्विमिङ पुलमा अट्ने पानी बराबर हो। केही स्थानमा बरफको तह ३० देखि ४५ मिटर अर्थात् करिब १००–१५० फिटसम्म बाक्लो हुन सक्ने अध्ययनले देखाएको छ। 
उटाहभरि कति बरफ होला?
वैज्ञानिकहरूले टिम्पानोगोसमा गरिएको मापन र अन्य रक ग्लेसियरसम्बन्धी उपलब्ध भू–भौतिक अध्ययनलाई जोडेर रक ग्लेसियरको क्षेत्रफल र बरफको मात्राबीच सम्बन्ध निकाल्दै अनुमान गरेका हुन्।
त्यस आधारमा उटाह राज्यका रक ग्लेसियरमा करिब ०.९९ गिगाटन पानी बराबरको बरफ हुन सक्ने निष्कर्ष निकालिएको छ। अध्ययनले उटाहमा करिब ८३६ वटा रक ग्लेसियर रहेको उल्लेख गरेको छ। तर १ अर्ब टनको अनुमान ती सबै संरचनामा प्रत्यक्ष मापन गरेर निकालिएको संख्या भने होइन। 
पानीको महत्वपूर्ण भण्डार बन्न सक्छ
रक ग्लेसियरमा रहेको बरफ बाक्लो ढुंगा र माटोले ढाकिएको हुने भएकाले सामान्य हिमनदीको तुलनामा पग्लिने प्रक्रिया फरक हुन सक्छ। वैज्ञानिकहरूका अनुसार यस्ता संरचना चिसो पानीको दीर्घकालीन भण्डारका रूपमा महत्वपूर्ण हुन सक्छन्, विशेषगरी पश्चिमी अमेरिकाजस्ता सुख्खा क्षेत्रमा। AGU Journals
जलवायु परिवर्तनका कारण तापक्रम बढ्दै जाँदा पहाडी क्षेत्रमा रहेका परम्परागत हिमनदीहरू घट्दै गएमा यस्ता लुकेका बरफ भण्डारको महत्व अझ बढ्न सक्ने अध्ययनले उल्लेख गरेको छ। बरफ पग्लिने क्रमले भविष्यमा पहाडी पानीको बहाव, स्थानीय पारिस्थितिक प्रणाली र हिमाली क्षेत्रमा निर्भर समुदायमा प्रभाव पार्न सक्ने वैज्ञानिकहरूको अध्ययनमा चर्चा गरिएको छ। 
अझै थप अनुसन्धान आवश्यक
वैज्ञानिकहरूले भने उटाहमा रहेको बरफको मात्रा ठ्याक्कै १ अर्ब टन नै हो भनेर दाबी गरेका छैनन्। यो उपलब्ध भू–भौतिक तथ्यांक र गणितीय मोडेलका आधारमा गरिएको अनुमान हो। अध्ययनले अझ धेरै रक ग्लेसियरमा ३–डी भू–भौतिक मापन गर्न आवश्यक रहेको स्पष्ट रूपमा उल्लेख गरेको छ। AGU Journals
यस अनुसन्धानले अहिलेसम्म सतहबाट देख्न नसकिने रक ग्लेसियरभित्रको बरफलाई वैज्ञानिक रूपमा मापन गर्ने नयाँ विधि प्रस्तुत गरेको छ। अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार यस्तो विधि भविष्यमा अन्य पहाडी क्षेत्रमा ढुंगा र माटोले ढाकिएको बरफको मात्रा पत्ता लगाउन पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ। AGU Journals
स्रोत: University of Utah – College of Science
वैज्ञानिक अध्ययन: Journal of Geophysical Research: Earth Surface